Vormgeving
Hierna de schematische afbeelding van de meest voorkomende vormen
en verhoudingen. Volgen enkele bondige aanmerkingen die nuttig kunnen zijn
bij de keuze van één dezer vormen.
De meest economische uitvoering (materiaal en afwerking), laat toe verschillende
stukken in één opstelling te frezen.
Met uitspringende naaf: de naaf is verlengd of verplaatst voor de rondsels
met smalle tandbreedte of voor een verschuiven van de vertanding t.o.v. de
bevestigingsplaats.
Worden gebruikt wanneer het verschil van de tandvoetdiameter en van de
as te klein is om een normaal vastspieën op de as toe te laten, vermijdt
het gebruik van spie. Te noteren dat de centers van de as uiterst verzorgd
dienen te worden om een concentrisch frezen toe te laten.
Met vlies of met kruisspaken: voor wielen van middelmatige afmetingen,
zonder overdreven tandbreedte. Het wiel met vlies, volledig gedraaid verzekert
praktisch een goed uitbalanceren. Het wiel met kruisspaken geeft een maximum
weerstand voor een minimaal gewicht.
- 8 Wiel met spaken in H-vorm
Toegepast voor overbrenging van grote vermogens, die een grote tandbreedte
vereisen.
- 9 & 10 Tandkrans met uitwendige vertanding
Vertande elementen die gecentreerd en vastgezet kunnen worden op een wiellichaam
van ander materiaal, of op een loopwiel of op een speciale naafbevestiging
door middel van vijzen of bouten, of met spanning (opkrimpen of vastspieën).
- 11 & 12 Wielen en tandkransen met inwendige vertanding
Worden gekozen om een grotere ingrijplengte (meerdere tanden) te verzekeren
of om een andere draaizin te bekomen.Voor de wielen, een freesuitval van minimum
5 mm voorzien.
- 13 & 14 Wielen van gelaste uitvoering
Te vergelijken met de vormen 6 & 7 en 8.
- 15 Samengestelde wielen voor pijlvertanding of dubbele schroefvertanding
Toepasselijk voor overbrenging van zeer grote vermogens, die een grote
tandbreedte en een dubbele schroefvertanding (vermijden van nadelige axiale
belastingen) vereisen, of wanneer de tandkransen om redenen van weerstand
van gesmeed legeerstaal dienen te zijn, daar waar men zich voor het wiellichaam
met gietijzer, gietstaal of gewoon gelast staal tevreden kan stellen.

- 16 & 17 Cilindrische wormen
Zelfde aanmerking als voor rondsels 1 tot 5
- 18 & 19 Wormwielen (met keel)
De afbeelding 18 toont een samengesteld wormwiel met bronzen tandkrans
en een wiellichaam van gietijzer of giet- staal; deze oplossing laat toe het
gewicht van het brons te beperken en de vervanging van het vertande gedeelte,
in geval van sleet, gemakkelijk en economischer uit te voeren.
Afbeelding 19 toont een gewoon wormwiel (met vlies of spaken) voor uitvoeringen
in gietijzer, brons of aluminium.De vorm van de velg is eenvoudiger (dus meer
economisch) dan deze van afb. 18.
- 20 – 21 – 22 – 23 – 24 & 25. Kegeltandwielen
De keuze van de vorm voor kegelwielen is gebaseerd op de mogelijkheden
of noodzaak voor het monteren. Zoals voor de cilindrische rondsels en wielen
kan de uitvoering de vorm aannemen van gewone schijven, asrondsels, wielen
of kransen. Zo veel mogelijk de naar vóór uitspringende naaf
vermijden, m.a.w. dient de voetkegel vrij te zijn tot aan de kegeltop.
- 26 – 27 & 28. Dubbele rondsels
Wanneer twee of meerdere vertandingen op éénzelfde stuk
dienen voorzien te worden (dubbele, driedubbele rondsels), moet noodzakelijkerwijze
een voldoende afscheiding, tussen de vertandingen worden voorzien, teneinde
een spaanuitval te verzekeren.Voor rechte vertandingen volstaat gewoonlijk
een uitval van 5 mm. (tandfrezen met rondsel- of heugelsteekmes, maximum modulus
12,7) ; voor zwaardere vertanding met afwikkelfrees te verwezenlijken moet
de uitvalgroef ongeveer 5x de modulus vertegenwoordigen.
